Page 89 - Demo

87ESKILI (525-456 p.e.r.)Me tragjedit%u00eb e Eskilit, babait t%u00eb tragjedis%u00eb, nisi nj%u00eb etap%u00eb e re e teatrit si manifestim njer%u00ebzor, i cili p%u00ebrpiqej t%u00eb pasqyronte n%u00eb sken%u00eb zhvillimin e njer%u00ebzimit nga barbaria drejt qytetaris%u00eb. Edhe pse tragjedit%u00eb e tij e kan%u00eb marr%u00eb subjektin nga mitologjia, ato kan%u00eb pasqyruar problematik%u00ebn e periudh%u00ebs kalimtare nga rendi fisnor n%u00eb rendin shtet%u00ebror. Eskili shkroi 90 drama, prej t%u00eb cilave kan%u00eb mbetur vet%u00ebm shtat%u00eb: %u201cLut%u00ebset%u201d, %u201cPers%u00ebt%u201d %u201cPrometeu i mb%u00ebrthyer%u201d, \kund%u00ebr Teb%u00ebs\\ dhe \mbetur. %u201cPrometeu i mb%u00ebrthyer%u201d, %u201cPrometeu i %u00e7liruar%u201d dhe %u201cPrometeu zjarrsjell%u00ebs%u201d, trilogji prej s%u00eb cil%u00ebs ka mbetur vet%u00ebm e para, trajton mitin e Prometeut. Megjith%u00ebse nj%u00eb nga m%u00eb t%u00eb thjeshtat si nd%u00ebrtim, ajo %u00ebsht%u00eb ndoshta tragjedia m%u00eb e famshme e Eskilit dhe e gjith%u00eb dramaturgjis%u00eb antike dhe t%u00eb t%u00eb gjitha koh%u00ebrave.Karakteristikat e pjes%u00ebve t%u00eb Eskilit. Karakteret kan%u00eb num%u00ebr t%u00eb kufizuar tiparesh, por jan%u00eb vizatuar n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb qart%u00eb dhe t%u00eb drejtp%u00ebrdrejt%u00eb, p%u00ebrmasat e tyre jan%u00eb heroike, tragjike dhe epike. N%u00eb qend%u00ebr t%u00eb tyre q%u00ebndron ideja se fati i njer%u00ebzve %u00ebsht%u00eb i paracaktuar nga per%u00ebndit%u00eb. Thuajse t%u00eb gjitha veprat mbartin tem%u00ebn e fajit vetjak dhe t%u00eb nd%u00ebshkimit, por n%u00eb fund pajtohen t%u00eb gjith%u00eb. Ato pasqyrojn%u00eb natyr%u00ebn e s%u00eb drejt%u00ebs dhe paanshm%u00ebrin%u00eb. Edhe pse per%u00ebndit%u00eb jan%u00eb mizore, ato paraqiten t%u00eb drejta. Tek Eskili, fuqia e shtetit z%u00ebvend%u00ebson hakmarrjen vetjake. Eskili p%u00ebrdori dy kore mbi karroca t%u00eb t%u00ebrhequra nga kuajt, karaktere mitologjike, kostume fantastike, rite masive korale etj.SOFOKLIU (495-406 p.e.r.)Sofokliu ka qen%u00eb nj%u00eb figur%u00eb mjaft e respektuar publike e Athin%u00ebs n%u00eb epok%u00ebn m%u00eb t%u00eb lul%u00ebzuar t%u00eb Perikliut. Ai ka shkruar 123 pjes%u00eb, prej t%u00eb cilave njihen vet%u00ebm 7 t%u00eb plota, p%u00ebrve%u00e7 qindra fragmenteve nga veprat e humbura. Pjes%u00ebt e plota jan%u00eb: %u201cAntigona%u201d, %u201cEdipi mbret%u201d, %u201cEdipi n%u00eb Kolon%u00eb%u201d, %u201cAjaksi%u201d, %u201cFiloketi%u201d, %u201cElektra%u201d dhe %u201cTrakin%u00ebset\Figura e Prometeut %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga m%u00eb frym%u00ebzueset p%u00ebr shum%u00eb artist%u00eb, shkrimtar%u00eb, muzikant%u00eb, por edhe p%u00ebr krejt njer%u00ebzimin n%u00eb t%u00eb gjitha epokat, q%u00eb kur %u00ebsht%u00eb krijuar vepra. Prometeu nd%u00ebshkohet nga Zeusi, sepse u dha njer%u00ebzve zjarrin dhe dijen. I lidhur n%u00eb shk%u00ebmb, ai duron vuajtjen, por nuk heq dor%u00eb nga q%u00ebndresa dhe besimi se pushteti i tiranis%u00eb %u00ebsht%u00eb i p%u00ebrkohsh%u00ebm. N%u00eb foto na paraqitet skulptura e N. S. Adamit, e cila ndodhet n%u00eb Luv%u00ebr, ku Prometeu shfaqet si trup i tendosur mes vuajtjes dhe sfid%u00ebs. I lidhur, por jo i thyer, ai mish%u00ebron rebelimin kund%u00ebr pushtetit tiranik dhe sakrific%u00ebn p%u00ebr dijen njer%u00ebzore. Forma e fort%u00eb dhe gjesti i ngrir%u00eb n%u00eb koh%u00eb e kthejn%u00eb mitin n%u00eb figur%u00eb universale t%u00eb rezistenc%u00ebs, ku bashk%u00ebjetojn%u00eb dhimbja dhe dinjiteti.Elektra n%u00eb teatrin shqiptar, regjia Adonis Filipi. Shum%u00eb vepra t%u00eb antikitetit ruajn%u00eb fuqin%u00eb e tyre kuptimore dhe shpreh%u00ebse edhe sot e k%u00ebsaj dite. Regjisor%u00ebt i v%u00ebn%u00eb ato shpesh n%u00eb sken%u00eb me interpretime t%u00eb reja bashkokohore. Shum%u00eb prej tyre kan%u00eb par%u00eb drit%u00ebn e sken%u00ebs edhe n%u00eb Teatrin shqiptar. P%u00cbRFAQ%u00cbSUESIT E TEATRIT ANTIK GREKO-ROMAK: TRAGJEDIA3Rreth shekullit V p.e.r., n%u00eb Greqin%u00eb e lasht%u00eb, lul%u00ebzuan qytet-shtetet q%u00eb u quajt%u00ebn polise. Athina ishte qytet-shteti m%u00eb i fort%u00eb, q%u00eb zhvilloi demokracin%u00eb dhe si rrjedhoj%u00eb artin dhe kultur%u00ebn. Gjat%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb Perikliut (460-430 p.e.r.), Athina njohu epok%u00ebn e art%u00eb t%u00eb Greqis%u00eb.